program rozwoju biblioteki

Działalność bibliotek publicznych coraz częściej wykracza poza ich tradycyjne domeny. Zmieniające się potrzeby lokalnych społeczności wyznaczają bibliotekom nowe zadania i nowe sposoby ich realizacji. W dobie ogólnoświatowego kryzysu finansowego, którego skutki odczuwają i samorządy lokalne, i podległe im instytucje, ważne dla bibliotek wydaje się takie ukierunkowanie działalności, by odpowiadała kluczowym, traktowanym jako priorytetowe, celom samorządów. Takim, na których się nie oszczędza.

Autorki artykułu „Public libraries daring to be different” Molly Donelan i Liz Miller przedstawiają kilka ciekawych projektów, realizowanych w Stanach Zjednoczonych przez samorządy lokalne we współpracy z bibliotekami. Jest wśród nich projekt samorządu miasta Fayetteville w stanie Arkansas, polegający na celu testowaniu w bibliotece publicznej technologii pozyskiwania energii słonecznej. Na dachu budynku biblioteki zamontowano panele słoneczne, a w środku ustawiono urządzenia wyświetlające dane techniczne dotyczące produkcji energii oraz informacje na temat samej technologii. Pomysłodawcy projektu chcą w ten sposób promować zalety pozyskiwania energii odnawialnej wśród mieszkańców Fayetteville, zwłaszcza lokalnych przedsiębiorców.

Szczególnie interesujące, z perspektywy tegorocznych polskich doświadczeń powodziowych, wydają się działania biblioteki publicznej hrabstwa Georgetown w stanie Karolina Południowa. Georgetown to teren nadbrzeżny, często nawiedzany przez huragany. W historii hrabstwa zapisały się tragiczne wydarzenia spowodowane atakiem jednego z najsilniejszych huraganów w dziejach Stanów Zjednoczonych huraganów: huraganu Hugo z 1989 r.

Biblioteka hrabstwa Georgetown oraz dział zarządzania kryzysowego miejscowego urzędu wspólnie realizują projekt pod nazwą Georgetown County Hurricane, finansowany z grantu ICMA - międzynarodowego stowarzyszenia kadry zarządzającej samorządu lokalnego. W ramach projektu m.in. gromadzone są informacje i materiały dotyczące huraganów, które nawiedzały Georgetown od czasów najdawniejszych do współczesności - dokumenty, fotografie, wspomnienia i relacje miejscowej ludności. W bibliotece lub w prywatnych domach mieszkańców Georgetown przeprowadzane są wywiady z osobami, które przeżyły ataki potężnych huraganów. Część materiałów jest następnie digitalizowana i publikowana w bibliotece cyfrowej hrabstwa Georgetown, współtworzonej przez biblioteki, muzea i inne instytucje kultury z terenu hrabstwa.

Georgetown County Digital Library to przykład regionalnej biblioteki cyfrowej, prezentującej dziedzictwo kulturowe oraz dokumenty związane z historią i życiem społecznym w hrabstwie Georgetown, w tym także prywatne materiały pozyskane od mieszkańców. Instytucje współtworzące bibliotekę proszą użytkowników o przesyłanie uwag, komentarzy oraz informacji na temat nieznanych osób lub obiektów widocznych na zdjęciach. W ramach projektu Georgetown County Hurricane w bibliotece cyfrowej utworzono m.in. kolekcję fotografii Georgetown Hurricane Collection.

Lecz realizatorzy projektu Georgetown County Hurricane nie ograniczają się do gromadzenia i udostępniania pamiątek z przeszłości. Ich celem jest zapobieganie tragicznym skutkom kataklizmu poprzez lepsze przygotowanie mieszkańców Georgetown do ataków huraganów w przyszłości. Biblioteka organizuje warsztaty o tematyce dotyczącej huraganów i zapewniania bezpieczeństwa w czasie kataklizmu. Prowadzone są zajęcia na temat wykorzystania narzędzi Web 2.0 do szybkiego powiadamiania o niebezpieczeństwie i przekazywania sobie ważnych informacji. Dla najmłodszych organizowane są „Katastroficzne Noce” – imprezy, podczas których dzieci grają w specjalne gry – projektują niezniszczalne miasta, a następnie poddają je atakom żywiołów.

W realizację projektu zaangażowani są mieszkańcy Georgetown, którzy chętnie oferują bibliotece swoją pomoc w słusznej sprawie. Biblioteka przygotowuje kampanię informacyjną z udziałem miejscowej ludności w celu podniesienia świadomości i kształtowania dobrych nawyków zachowań w sytuacjach kryzysowych. Filmy wideo emitowane w lokalnych stacjach telewizyjnych zawierają praktyczne informacje na temat zachowania w czasie huraganu: jak bezpiecznie się ewakuować, jak postępować ze zwierzętami domowymi, gdzie uzyskać pomoc itp. W filmie może wystąpić każde dziecko, które chciałoby spróbować swoich sił przed kamerą.

Projekt Georgetown County Hurricane został uhonorowany nagrodą stowarzyszenia samorządowców Południowej Karoliny - South Carolina Association of Counties jako wybitne, innowacyjne przedsięwzięcie, przynoszące korzyści hrabstwu Georgetown i wszystkim jego mieszkańcom. Zdaniem autorek artykułu „Public libraries daring to be different”, amerykańskie samorządy lokalne coraz częściej dostrzegają potencjał bibliotek jako partnerów do wspólnych przedsięwzięć o priorytetowym znaczeniu. Inicjatorami nowatorskich projektów są bibliotekarze, potrafiący rozpoznać aktualne potrzeby w swoich miejscowościach, lecz także samorządowcy szukający niewykorzystanych dotąd zasobów czy możliwości. Doświadczenia polskich gmin dotkniętych tegoroczną powodzią świadczą o tym, że sytuacje kryzysowe wymagające mobilizacji wszelkich możliwych osób i instytucji zdarzają się wszędzie na świecie. A działania, których celem jest propagowanie zasad bezpieczeństwa, podnoszenie świadomości mieszkańców, informowanie i edukowanie mogą być – jak pokazują twórcy Georgetown County Hurricane Project - z powodzeniem prowadzone przez biblioteki.

(ak)