Nie tylko Google - wyszukiwarki naukowe i edukacyjne

data dodania: 27/07/2010
kategoria: Nowoczesne technologie
ASD
Nie tylko Google - wyszukiwarki naukowe i edukacyjne

Dostęp do informacji za pośrednictwem internetu zmienia nasze codzienne życie. Ogrom treści, które możemy znaleźć w zasobach Internetu wydaje się być nieprzebrany, dlatego tak ważne jest, aby używać takich narzędzi wyszukiwawczych, które w jak najbardziej efektywny sposób pomogą nam dotrzeć do wiarygodnej i rzetelnie przygotowanej wiedzy, jednocześnie dostarczając aktualnej i sprawdzonej informacji. 

 
autor tekstu: Grzegorz Gmiterek, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
 
Każdy z nas ma swoje własne sposoby na znajdowanie informacji i dokumentów dotyczących określonego tematu. Mamy swoje ulubione tytuły książek i prasy, bazy danych i inne zasoby informacyjne, z których korzystamy w trakcie poszukiwań. Jednak coraz częściej zdarza się, że pod wpływem konkretnego narzędzia zmieniamy nasze przyzwyczajenia i na przykład zamiast standardowych opcji udostępnianych przez Google, zaczynamy wykorzystywać inne, bardziej zaawansowane, do tej pory będące z boku i niespotykające się z naszym zainteresowaniem.
 
Artykuł ma na celu przybliżenie pracownikom bibliotek publicznych internetowych wyszukiwarek edukacyjnych i naukowych, które pozwolą im na jeszcze szybsze dotarcie do treści będących pożytecznym źródłem informacji tak dla bibliotek, jak i ich użytkowników.
 

Google Scholar

 
Pierwsze z wybranych narzędzi, często wykorzystywane przez bibliotekarzy, pracowników nauki oraz studentów, to Google Scholar. Uruchomiona w 2004 roku wyszukiwarka ogranicza poszukiwania do prac i publikacji naukowych. Korzysta przy tym z takich dokumentów, jak recenzowane książki, czasopisma, materiały konferencyjne, abstrakty, streszczenia czy sprawozdania, a w razie konieczności (braku możliwości zaprezentowania pełnego tekstu dokumentu) odsyła do publikacji, również tych posiadanych w wersji elektronicznej przez tradycyjne biblioteki. Co ważne, opisywane narzędzie prowadzi wyszukiwania w płatnych serwisach (np. archiwa czasopism naukowych), jak również komercyjnych bazach danych obejmujących swym zasięgiem wiele dziedzin naukowych. Korzystanie z wyszukiwarki jest bardzo proste, a przyjazny interfejs pozwala w łatwy sposób zawęzić pole prowadzonych poszukiwań oraz dostosowywać preferencje wyszukiwania do indywidualnego użytkownika (np. data publikacji czy język, w jakim prezentowany jest dany dokument). 
 
Google Scholar automatycznie analizuje publikacje na poszukiwany temat i informuje użytkownika, czy są one dostępne on-line. W przypadku braku dostępu, identyfikuje publikację cytującą daną pracę naukową (wyniki oznaczone, jako „cytat”). Pomocne informacje na temat bardziej szczegółowego opisu wyszukiwarki Google Scholar dostępne są na stronie Pomoc – Wyszukiwanie w Google Scholar.  
 
Przykładowe wyniki wyszukiwania dla terminu: library 2.0 
 
 

Scirus

 
Drugim, godnym polecenia narzędziem jest Scirus, który od dłuższego czasu odgrywa znaczącą role w edukacyjnych i naukowych poszukiwaniach informacji. Wyszukiwarka w trakcie procesu selekcji dokumentów eliminuje witryny nieposiadające statusu naukowego. Scirus prowadzi przeszukania w oparciu o ponad 380 milionów stron o tematyce naukowej, znajduje nazwiska badaczy, informacje o najnowszych wynikach prowadzonych badań, a wśród prezentowanych dokumentów są czasopisma, książki, recenzje, patenty, raporty czy preprinty. Na szczególną uwagę zasługuje kompleksowość i dokładność prowadzonej analizy dokumentów oraz selekcjonowanie takich, które pomijane są przez inne podobne narzędzia. 
 
Przykładami repozytoriów, przeszukiwanych przez wyszukiwarkę Scirus, są bazy zawierające raporty techniczne NASA, materiały edukacyjne przygotowywane przez jedną z najbardziej elitarnych uczelni na świecie – Massachusetts Institute of Technology czy repozytoria pełnotekstowych dokumentów z innych wiodących, zlokalizowanych na terenie całego świata, ośrodków naukowo-badawczych. Istnieje również możliwość dodania naszej własnej strony do zasobów informacyjnych, indeksowanych przez Scirus. Do tego celu służy specjalnie przygotowane okno, w którym wybieramy dziedzinę nauki, typ prezentowanych dokumentów i wpisujemy adres przeszukiwanej w przyszłości strony.
W przypadku opisywanego narzędzia mamy do czynienia z zaawansowanymi możliwościami wyszukiwania, bardziej szczegółowymi niż te dostępne w Google Scholar. Scirus pozwala na znaczne zawężenie zapytania oraz otrzymanie wyników zawierających konkretne odpowiedzi (dokumenty), pomijając witryny niebędące bezpośrednio powiązane z nauką. Łatwy sposób nawigacji w odniesieniu do otrzymanych wyników (wybór typu i rodzaju dokumentu, formatu w jakim został on przygotowany) oraz kontekstowe podpowiedzi to tylko niektóre właściwe dla tego narzędzia cechy. Prowadząc wyszukiwania mamy wrażenie, że każdy element tej wyszukiwarki stanowi doskonałą odpowiedź na potrzeby użytkowników, pragnących jak najszybciej dotrzeć do wiarygodnych i rzetelnie przygotowanych informacji na dany temat. Również i tutaj internauta ma możliwość ustawienia osobistych preferencji wyszukiwania, wykorzystując jednocześnie opcję filtrowania zawężającą poszukiwanie informacji do typu materiałów (np. będących pokłosiem konferencji, seminariów czy udostępnianych na stronach domowych naukowców). 
 
Warto także zaznaczyć, że termin lub terminy charakteryzujące tematykę dokumentów, do których chcemy dotrzeć, mogą być poszukiwane w całej treści dostępnych na łamach danej witryny WWW, ale także w tytule (np. artykułu, czasopisma), czy słowach kluczowych. 
 
Scirus. Przykładowa strona z wynikami wyszukiwania dla terminu: library 2.0
 
 
 
 
Inne przykładowe narzędzia, które mogą być pomocne w poszukiwaniu edukacyjnych i naukowych treści to:
 
  • SearchEdu – wyszukiwarka ograniczająca analizowane witryny do zasobów należących do sfery szeroko rozumianej edukacji. Indeksuje ponad 15 milionów edukacyjnych i naukowych witryn. 
  • Galaxy – wyszukiwarka tworzona przez bibliotekarzy dziedzinowych. Wyszukuje materiały odnoszące się do różnych dziedzin nauki i kultury. 
  • Google Książki – ogromna baza tekstów i informacji o książkach (również tych, do których prawa autorskie nie wygasły).
  • INIB – wyszukiwarka przeprowadzająca wyszukiwania tylko i wyłącznie w odniesieniu do zasobów z zakresu informacji naukowej i bibliotekoznawstwa. Narzędzie stworzone na bazie usługi Google Custom Search.  
  • Intute – pomaga w znalezieniu dokumentów dotyczących astronomii, nauki o ziemi, chemii, fizyki oraz innych nauk ścisłych.
  • SciSeek – wyszukiwarka tworzona przez naukowców i dla naukowców. Przeszukuje dokumenty obejmujące nauki ścisłe i przyrodnicze.
  • Publist – przeszukuje ponad 150 tys. czasopism wydawanych na całym świecie i poświęconych różnym dziedzinom nauki, kultury itd.
  • Szukacz – polska wyszukiwarka internetowa przygotowana w celu wyszukiwania przede wszystkim dokumentów w języku polskim. 

 

powrót / wersja do druku