program rozwoju biblioteki

W drugiej części poradnika dla bibliotekarzy – przeglądu narzędzi Google – prezentowane są: Blogger - narzędzie do tworzenia i zarządzanie blogiem, Picasa - edytor grafiki umożliwiający także publikację zdjęć w Internecie, spersonalizowana strona startowa iGoogle oraz komunikator Google Talk.

Blogger jest jednym z najpopularniejszych w Polsce i na świecie programem, służącym do zakładania i prowadzenia bloga. Powodem tej popularności jest prostota obsługi (bloga można założyć w trzech łatwych krokach, a jego prowadzenie nie wymaga wiedzy ani umiejętności informatycznych), przyjazność interfejsu (brak reklam), a także duże możliwości modyfikowania szablonów i dostosowywania wyglądu stron za pomocą dostępnych dodatków. Aby utworzyć bloga korzystając z programu Blogger, należy wcześniej założyć konto Google. Jeśli już posiadamy konto, logujemy się w serwisie Blogger, nadajemy nazwę i adres internetowy naszego bloga (domena w Bloggerze posiada rozszerzenie blogspot.com) i wybieramy szablon, który najbardziej nam odpowiada. Zobacz zrzuty z ekranu: nazwij bloga, wybierz szablon, zamieszczanie postów.

Artykuły na blogu (posty) możemy zacząć zamieszczać natychmiast po utworzeniu bloga, warto jednak wcześniej zastanowić się nad tym, jakie informacje chcemy opublikować na naszym blogu i w jaki sposób je zaprezentować. Jeśli nie posiadamy wiedzy informatycznej (np. nie znany języków HTML, Java itp.), możemy przystosować układ graficzny bloga do naszych potrzeb, korzystając z udostępnionych przez twórców usługi Blogger gadżetów. Polecenie „Dodaj gażet” umożliwia zamieszczenie na blogu elementów strony zawierających różne informacje: opis bloga (gadżet: Tekst), fotografię (gadżet: Zdjęcie), wykaz stron internetowych (gadżet: Lista linków), tematy opublikowanych na blogu artykułów (gadżet: Etykiety), wyświetlanie zdjęć w postaci slajdu (gadżet: Pokaz slajdów), kod strony skopiowany z innych programów czy usług (gadżet: HTML/JavaScript) i wiele innych. Można także przystosować do indywidualnych potrzeb wygląd głównego banera (paska w górnej części ekranu), zamieszczając na nim zdjęcie (np. fotografię budynku biblioteki), dodatkowe informacje (logo, wiadomość powitalną lub zaproszenie użytkowników do odwiedzin). Zobacz zrzut z ekranu.

Za pomocą usługi Blogger swoje strony internetowe utworzyło już wiele bibliotek w naszym kraju, m.in. Gminna Biblioteka Publiczna w Mierzęcicach, Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Kruszwicy czy Filia nr 13 Miejskiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie.

Picasa to prosty program służący do edycji grafiki, za pomocą którego można modyfikować wygląd zdjęć, retuszować je, zmieniać ich rozmiar, dodawać efekty, tworzyć albumy i opublikować zdjęcia w Internecie (do publikacji służy usługa o nazwie Picasa Web Albums). Możliwości programu jako edytora grafiki, choć nie dorównują możliwościom specjalistycznych programów, są jednak zaskakująco duże. Program można za darmo pobrać z Internetu (najnowsza obecnie wersja to Picasa 3.1). Po zainstalowaniu program przeszukuje zawartość twardego dysku, znajduje pliki graficzne i wyświetla je w folderach w układzie chronologicznym, począwszy od ostatnio dodanych zdjęć. Zdjęcia z różnych folderów można wykorzystać do utworzenia albumów, kolaży, a dzięki integracji programu Picasa z usługą Blogger można je także łatwo opublikować na blogu – służy do tego polecenie „Wrzuć na bloga”. Funkcje edycyjne programu Picasa to m.in. redukcja czerwonych oczu, automatyczna korekta ostrości, kontrastu, nasycenia kolorów, retusz, rozjaśnianie, wyostrzanie krawędzi, sepia, zdjęcia czarno-białe, zmniejszanie ostrości, dodawanie ziarna, poświaty, cieni, tekstu itp. Program umożliwia także opisywanie zdjęć za pomocą tagów, dzięki czemu po opublikowaniu w Internecie będą znacznie bardziej widoczne dla wyszukiwarek.

Picasa Web Albums to usługa Google służąca do udostępniania zdjęć w Internecie. Aby z niej skorzystać, należy posiadać konto Google. Dzięki usłudze Picasa Web Albums możemy przechowywać zdjęcia na zdalnym serwerze (otrzymujemy w tym celu darmową przestrzeń o wielkości ok. 1 GB), utworzyć własną galerię zdjęć i udostępnić ją w sieci wszystkim lub tylko wybranym przez nas osobom. Zdjęcia przesyłamy korzystając z polecenia „Dodaj zdjęcia” w Picasa Web Albums, ale można je także opublikować bezpośrednio z programu Picasa: wystarczy wybrać polecenie „Przekaż online”, zalogować się do usługi Picasa Web Albums i zatwierdzić wysyłkę przyciskiem „Przekaż”. Zobacz zrzut z ekranu.

Biblioteki mogą wykorzystać program Picasa oraz usługę Picasa Web Albums w różnych celach: do obróbki graficznej posiadanych zdjęć, do przechowywania ich na zdalnym serwerze, do łatwej publikacji zdjęć na blogu, do tworzenia albumów i udostępniania ich w Internecie. Wśród bibliotek, które utworzyły własne galerie za pomocą usługi Picasa Web Albums i udostępniły je publiczności, należą Miejska Biblioteka Publiczna w Bytomiu i Miejska Biblioteka Publiczna we Włodawie.

Kolejne narzędzie, które może się przydać bibliotekarzom, to komunikator internetowy Google Talk, przeznaczony do przesyłania i odbierania wiadomości tekstowych i głosowych w czasie rzeczywistym. Program jest prosty w obsłudze, a jego niewątpliwą zaletą jest integracja z programem pocztowym Gmail. W oknie komunikatora mamy zawsze podgląd stanu konta (z wyszczególnieniem liczby nieprzeczytanych wiadomości), otrzymujemy powiadomienie o nadejściu nowej poczty i możemy otworzyć konto w Google Talk klikając ikonę programu Gmail. Zobacz zrzut z ekranu.

Wyszukiwarka Google posiada prosty interfejs graficzny (sposób prezentacji danych na ekranie i komunikowania się z użytkownikami), co bywa uważane przez wielu internautów za jej ogromną zaletę. Zamiast charakterystycznego dla internetowych portali nagromadzenia informacji, prezentowanej we wszelkich możliwych postaciach (tekst, grafika, wideo, dźwięk, linki), Google wyświetla użytkownikom niemal pusty ekran, zawierający jedynie okno do wpisywania zapytań. Takie ograniczenie – przynajmniej teoretycznie – sprzyja koncentracji przed zadaniem wyszukiwarce właściwego pytania. Jednak dla wielu z nas skupienie nie jest najważniejsze. Ważna jest szybkość dotarcia do interesujących nas informacji, ponieważ tempo życia staje się coraz szybsze, a czasu ciągle brakuje.

Dla internautów, którzy chcą być na bieżąco i stale mieć dostęp do najważniejszych dla nich informacji, firma Google udostępniła usługę iGoogle. Jest to strona startowa użytkownika (tzw. strona spersonalizowana), którą dostosowujemy do własnych potrzeb zamieszczając na niej wybrane elementy: kalendarz Google, wyszukiwarkę Wikipedii, prognozę pogody, listę otrzymanych e-maili, nagłówki najświeższych wiadomości, filmy z YouTube, notowania giełdowe czy najnowsze artykuły z interesujących nas portali. Zamieszczane „elementy” to tzw. gadżety iGoogle – niewielkie, proste programy wyświetlające określone informacje, np. linki do artykułów, które niedawno pojawiły się na naszych ulubionych portalach. Aby stworzyć spersonalizowaną stronę iGoogle, należy skorzystać z posiadanego konta Google. Po zalogowaniu się otrzymujemy dostęp do katalogu gadżetów i motywów tematycznych (graficznych ozdobników) do wykorzystania na własnej stronie. Google oferuje także możliwość utworzenia własnych gadżetów i motywów oraz udostępnienia ich innym użytkownikom. Wśród dostępnych obecnie gadżetów znajdziemy np. wyszukiwarkę kin w Polsce wraz z danymi o ich repertuarze, program telewizyjny, mapy Google, aktualizowaną codziennie informację o tym, kto obchodzi imieniny, bazę dowcipów (wraz z „dowcipem dnia”), horoskop, wyniki Totolotka, kursy walut, słownik polsko-angielski, a nawet popularną grę w kółko i krzyżyk. Każdy z dostępnych gadżetów możemy zamieścić na naszej stronie, a gdy uznamy, że nie jest już nam potrzeby, łatwo można go usunąć i zastąpić innym.

Gadżety iGoogle zyskały ogromną popularność, a sama usługa coraz częściej jest wykorzystywana w celach promocyjnych: każdy może utworzyć własny gadżet, zamieścić w nim informacje o swojej działalności i udostępnić (dodać do katalogu gadżetów) zainteresowanym użytkownikom. Prosty gadżet łatwo jest utworzyć korzystając z szablonów na stronie iGoogle. Mamy do dyspozycji: zdjęcie w ramce (np. logo i krótki komentarz), „Mój codziennik” (np. spis aktualnych wydarzeń), kanał YouTube, „listę osobistą” (wiadomości tekstowe w postaci wykazu), GoogleGram (grafika wraz z codziennie zmieniającym się komunikatem) oraz formę dowolną (przekaz składający się z obrazu i grafiki). Aby utworzyć znacznie bardziej złożony gadżet, należy skorzystać z usługi GadgetsAPI – udostępnionego przez firmę Google interfejsu programowania aplikacji.

Gadżety iGoogle wykorzystywane są przez biblioteki do budowania prostych wyszukiwarek przeszukujących zawartość bibliotecznego katalogu i udostępniania ich użytkownikom. Dzięki temu osoby zainteresowane ofertą swojej biblioteki zamieszczają jej katalog na własnej stronie iGoogle i mają do niego bezpośredni dostęp bez konieczności odwiedzania strony WWW biblioteki (w celu przeszukania katalogu). Wiele bibliotek na całym świecie skorzystało już z tej możliwości. W Polsce w postaci gadżetu do zamieszczenia na spersonalizowanej stronie iGoogle dostępna jest wyszukiwarka Federacji Bibliotek Cyfrowych, umożliwiająca przeszukiwanie zawartości polskich bibliotek cyfrowych. Zobacz zrzut z ekranu.

Agnieszka Koszowska, koordynator regionalny Programu Rozwoju Bibliotek w województwie śląskim